Buenos Aires, Arjantin — Arjantin’de hantavirüs vakaları son bir yılda neredeyse ikiye katlandı ve ülke, 2018’den bu yana en yüksek vaka ve ölüm sayısını kaydetti. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, Haziran 2025’te başlayan mevsimde şimdiden 101 kesin vaka tespit edildi. Bu sayı, bir önceki sezonun aynı dönemine göre neredeyse iki katına ulaştı. Aynı dönemde 32 kişi ise bu ölümcül virüs nedeniyle hayatını kaybetti. Ölüm oranı geçen yıla göre 10 puan artış gösterdi.

Arjantinli yetkililer, MV Hondius adlı Hollanda bandıralı araştırma gemisinde yaşanan salgının izini sürmeye çalışırken, virüsün kökeninin Arjantin’deki turistik gezilere dayandığına dair güçlü şüpheler bulunuyor. Gemide 3 kişinin hantavirüsten öldüğü doğrulandı. Ölenler arasında, gemiye binmeden önce Arjantin’de geniş bir tur yapan Hollandalı bir çift de yer alıyor. Çiftin Ushuaia’daki çöp alanı ziyareti ve kuş gözlemi sırasında virüsü kaptığı düşünülüyor.

Uzmanlar, bu dramatik artışı doğrudan iklim değişikliği ve habitat tahribatına bağlıyor. Hantavirüs, genellikle enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğü yoluyla bulaşıyor. Arjantin’de uzun kuyruklu fare (Oligoryzomys longicaudatus) gibi kemirgen türleri, iklim değişikliği nedeniyle yeni bölgelere yayılıyor. Orman yangınları, kuraklık, aşırı yağışlar ve insan faaliyetleri, kemirgenlerin insan yerleşimlerine daha yakın yaşamasına yol açıyor.

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Eduardo López, “Sıcaklık artışı ekosistemi değiştiriyor ve farelerin adaptasyonunu kolaylaştırıyor. Bu da vaka sayısındaki artışı doğrudan tetikliyor” diyor. Latin Amerika Aşılama Derneği Başkan Yardımcısı Roberto Debbag ise orman yangınlarının hem insanları hem de yaban hayatını yeni alanlara ittiğini ve riski artırdığını belirtiyor. Turizm faaliyetlerinin de etkili olduğu belirtiliyor. Özellikle kırsal ve yarı kırsal bölgelerde bitki örtüsü temizlenmeden yapılan doğa yürüyüşleri, kamp ve kuş gözlemi gibi aktiviteler, bulaş riskini ciddi şekilde yükseltiyor.

Yüksek Riskli Bölgeler ve Salgın Haritası

Arjantin’de hantavirüs, tarihsel olarak dört coğrafi bölgede yoğunlaşıyor: Kuzeybatı (Salta, Jujuy, Tucumán), Kuzeydoğu (Misiones, Formosa, Chaco), Merkez (Buenos Aires, Santa Fe, Entre Ríos) ve Güney (Neuquén, Río Negro, Chubut). Bu sezon en çok vaka Buenos Aires eyaletinde kaydedildi (42 vaka). Patagonya bölgesi ise 2018’deki büyük salgından sonra hâlâ dikkatle izleniyor.

Uzmanlar, iklim değişikliğinin yanı sıra tarım alanlarının genişlemesi, kentleşme ve orman tahribatının kemirgen popülasyonunu artırdığını belirtiyor. Bu faktörler, virüsün daha önce görülmeyen bölgelerde ortaya çıkmasına yol açıyor.

MV Hondius Gemisi ve Küresel Endişe

MV Hondius gemisindeki salgın, hantavirüsün küresel seyahat ve turizmle nasıl hızlı yayılabileceğini göstermiş oldu. Gemide 3 kişinin ölümü, Andes suşu hantavirüs ile ilişkilendirildi. Bu suş, nadir de olsa insandan insana yakın temas yoluyla bulaşabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), salgının Covid-19 ölçeğinde bir pandemi riski taşımadığını, ancak temas takibinin titizlikle yapılması gerektiğini vurguluyor. DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tenerife halkına hitaben yayımladığı mesajda “Bu başka bir Covid-19 değil. Risk halk için düşük seviyede” dedi.

Arjantin Sağlık Bakanlığı, Ushuaia’ya teknik ekipler gönderdi. Kemirgen örnekleri alınarak virüsün kaynağının belirlenmesi hedefleniyor. Yetkililer, turistlere ve yerel halka yüksek riskli bölgelerde bitki örtüsü temizlenmeden doğa aktivitelerine katılmamaları uyarısında bulundu.

Hantavirüs, grip benzeri belirtilerle başlar (ateş, halsizlik, kas ağrısı). Hastalık ilerledikçe solunum yetmezliği, iç kanama ve böbrek yetmezliğine yol açabiliyor. Tedavisi yoktur, sadece destekleyici bakım uygulanır. Ölüm oranı solunum belirtileri gösteren vakalarda yaklaşık %38 seviyesindedir.

Arjantin’deki bu artış, iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor. Uzmanlar, habitat koruma, erken uyarı sistemleri ve kamu bilincinin artırılması gerektiğini vurguluyor. MV Hondius gemisindeki salgın ise, hantavirüsün küresel seyahat ve turizmle nasıl hızlı yayılabileceğini göstermiş oldu.

Türkiye’de de hantavirüs vakaları nadir olsa da, uzmanlar özellikle kemirgen teması olan kapalı alan temizliği sırasında maske ve eldiven kullanımının hayati önem taşıdığını hatırlatıyor.

Gelişmeler yakından takip ediliyor.