Putin’in Afrika’daki Etkisi Çöküyor: Kidal’dan Alay Edilerek Kovulan Rus Askerleri!

Rusya’nın Afrika’daki askeri varlığı, son yıllarda büyük bir prestij kaynağı olarak gösteriliyordu. Ancak bu imaj, Mali’nin kuzeyindeki stratejik Kidal kasabasında ağır bir darbe aldı. Rus destekli Afrika Kolordusu (eski Wagner Grubu), Tuareg isyancıları ve el Kaide bağlantılı militanların eş zamanlı saldırısı karşısında Kidal’dan çekilmek zorunda kaldı. Dahası, Rus askerleri, tam da kendilerini ezmek için geldikleri isyancılar tarafından alay konusu edilerek şehirden kovuldu.

Nisan sonunda başlayan saldırılar, Sahel bölgesinin en ölümcül terör bölgesi olan Kuzey Mali’de on yıldan fazla bir sürenin ardından en cesur hamlelerden biri olarak kayıtlara geçti. Militanlar, Kidal çevresindeki birçok askeri üssü ele geçirdi. Rus birlikleri, çöl kasabasında kuşatma altında kalınca, militanlarla “güvenli geçiş” anlaşması yaparak personeli tahliye etmek zorunda kaldı. Bu geri çekilme, sadece bir kasabanın kaybedilmesi değil, Moskova’nın Afrika’daki güvenlik ortağı imajının da ağır yara alması anlamına geliyor.

Kidal’ın Düşüşü: Rusya İçin Prestij Fiyaskosu

Kidal, 2023’te Malili ordu ve Rus paralı askerler tarafından ele geçirilmişti. Bu zafer, Batı’nın bölgedeki etkisini kaybettiği dönemde Rusya’nın Sahel’deki yükselişinin sembolü olarak gösteriliyordu. Ancak 2026 Nisan’ında Azawad Kurtuluş Cephesi (FLA) ve JNIM’in ortak operasyonuyla Kidal yeniden isyancıların eline geçti.

Sosyal medyada yayılan görüntüler, Rus konvoylarının ayrılırken Tuareg savaşçıları tarafından yuhalanmasını gözler önüne serdi. Bu sahneler, Kremlin’in Afrika’daki askeri gücünün sınırlarını açıkça ortaya koydu. Analistler, Kidal’ın düşüşünü “Moskova için önemli bir prestij yenilgisi” olarak nitelendiriyor.

Sahel’de Rusya’nın Vaadi ve Gerçek

Rusya, Batı güçlerinin (Fransa ve BM) bölgeden çıkarılmasından sonra Sahel ülkelerinde (Mali, Burkina Faso, Nijer) güvenlik ortağı olarak öne çıkmıştı. 2023 Rusya-Afrika Zirvesi’nde Putin, 40’tan fazla ülkeyle askeri işbirliği anlaşması imzaladığını duyurmuştu. Ancak analistler, Rusya’nın “güvenlik karşılığı kaynak” modelinin kısa vadeli kazanımlar sağladığını, uzun vadede ise yetersiz kaldığını belirtiyor.

Mali merkezli uzman Ulf Laessing’e göre, “Rusların Mali’deki tek zaferi 2023’te Kidal’in ele geçirilmesiydi.” Konrad Adenauer Vakfı Sahel Programı Direktörü Laessing, Kidal’ın düşüşü ve Rusların alay konusu edilerek çekilmesinin Moskova’nın Afrika’daki itibarını ciddi şekilde zedelediğini vurguluyor. Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED) kıdemli analisti Héni Nsaibia ise, Rusya’nın askeri desteğinin “yüzeysel” kaldığını ve bölgedeki köklü sorunları (zayıf yönetişim, yolsuzluk, etnik gerilimler) çözmediğini söylüyor.

Benzer Başarısızlıklar Art Arda Geliyor

Kidal’daki geri çekilme, Rusya’nın son dönemde yaşadığı diğer prestij kayıplarıyla paralellik gösteriyor. Suriye’de Esad rejiminin çöküşü, Venezuela’da Maduro’nun zor durumda kalması ve İran’daki askeri operasyonlardaki sınırlı başarılar, Kremlin’in müttefiklerini koruma kapasitesinin giderek azaldığını ortaya koyuyor.

Mali’deki cuntanın Rusya’ya olan bağımlılığı hâlâ yüksek olsa da, Kidal felaketi rejimin “Rus desteğiyle tehditleri etkisiz hale getireceği” vaadinin inandırıcılığını büyük ölçüde sarsmış durumda. JNIM’in Bamako’yu kuşatma tehdidi ve Şeriat çağrısı, durumu daha da kritik hale getiriyor.

Sahel Ülkeleri Alternatif Arayışında

Mali, Burkina Faso ve Nijer’in oluşturduğu Sahel Devletleri İttifakı (AES), başlangıçta siyasi bir blokken artık savunma paktı haline geldi. Üç ülke, Rusya’ya alternatif olarak Çin ve Türkiye’den savunma alımı yapıyor. Ancak uzmanlar, Rusya’nın hâlâ cephede doğrudan asker gönderebilen tek aktör olduğunu ve bu nedenle Sahel rejimleri için vazgeçilmez kaldığını belirtiyor.

Kidal’ın düşüşü, Putin’in Afrika politikasının geleceği açısından kritik bir dönüm noktası olabilir. Moskova’nın bölgedeki askeri varlığı hâlâ güçlü görünse de, prestij kaybı ve yerel direnişin artması, Rusya’nın “güvenlik sağlayıcı” imajını sorgulatıyor.

Gelişmeler yakından takip ediliyor. Kidal’dan alay konusu edilerek çekilen Rus askerlerinin görüntüsü, Afrika’daki güç dengelerinin yeniden şekillenmekte olduğunun en somut göstergesi haline geldi.