{"id":403,"date":"2026-05-11T06:51:31","date_gmt":"2026-05-11T06:51:31","guid":{"rendered":"https:\/\/newcarsz.com\/?p=403"},"modified":"2026-05-11T06:51:31","modified_gmt":"2026-05-11T06:51:31","slug":"iranda-iki-katmanli-internet-skandali-halk-karartmada-caresiz-kalirken-ayricalikli-kesim-serbest-geziyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newcarsz.com\/?p=403","title":{"rendered":"\u0130ran\u2019da \u0130ki Katmanl\u0131 \u0130nternet Skandal\u0131: Halk Karartmada \u00c7aresiz Kal\u0131rken, Ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 Kesim Serbest Geziyor"},"content":{"rendered":"<p dir=\"auto\"><strong>\u0130ran\u2019da \u0130ki Katmanl\u0131 \u0130nternet Skandal\u0131: Halk Karartmada \u00c7aresiz Kal\u0131rken, Ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 Kesim Serbest Geziyor<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\">\u0130ran\u2019da internet karartmas\u0131 iki aydan fazla s\u00fcredir devam ediyor ve bu, \u00fclkenin kay\u0131tlara ge\u00e7en en uzun kesintisi. Milyonlarca \u0130ranl\u0131, ge\u00e7imini internet \u00fczerinden sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu karartma y\u0131k\u0131c\u0131 bir etki yaratt\u0131. Ancak baz\u0131 ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 kesimler \u201cInternet Pro\u201d ad\u0131 verilen \u00f6zel bir sistem sayesinde s\u0131n\u0131rs\u0131z ve h\u0131zl\u0131 internet eri\u015fimine sahip. Bu durum, toplumda b\u00fcy\u00fck \u00f6fkeye yol a\u00e7arken rejim i\u00e7indeki \u00e7atlaklar\u0131 da g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-406\" src=\"http:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-11-133520.png\" alt=\"\" width=\"1521\" height=\"1017\" srcset=\"https:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-11-133520.png 990w, https:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-11-133520-300x201.png 300w, https:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-11-133520-768x514.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1521px) 100vw, 1521px\" \/><\/p>\n<p dir=\"auto\">\u0130ran devlet medyas\u0131, ABD ve \u0130srail\u2019in \u201cdayatt\u0131\u011f\u0131 sava\u015f\u201d kar\u015f\u0131s\u0131nda h\u00fck\u00fcmet ile halk\u0131n birlik i\u00e7inde oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrerken, kimin ne kadar internet eri\u015fimine sahip olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 hem medyaya hem de h\u00fck\u00fcmetin en \u00fcst kademelerine s\u0131\u00e7rad\u0131. Vatanda\u015flar, i\u015fsizlik ve a\u015f\u0131r\u0131 enflasyonla bo\u011fu\u015furken bir yandan da s\u0131n\u0131rl\u0131 paralar\u0131n\u0131 VPN hizmetlerine harcamak zorunda kal\u0131yor.<\/p>\n<p dir=\"auto\">38 ya\u015f\u0131ndaki Tahranl\u0131 Faraz, CNN\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada durumu \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyor: \u201c\u0130\u015fsizlik ve \u00e7\u0131lg\u0131n enflasyonla u\u011fra\u015f\u0131rken 500 bin veya 1 milyon toman (yakla\u015f\u0131k 13 dolar) biriktirip sadece birka\u00e7 gigabayt VPN almak zorunda kal\u0131yorsunuz. X veya di\u011fer platformlara girip haberleri takip etmek, sesinizi duyurabilmek i\u00e7in\u2026 Sonra stres ve \u00f6fkeyle a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, s\u0131n\u0131rs\u0131z eri\u015fimi olanlar\u0131n her \u015fey normalmi\u015f gibi davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bu ger\u00e7ekten midenize yumruk yemi\u015f gibi hissettiriyor.\u201d<\/p>\n<p dir=\"auto\">VPN, sans\u00fcr\u00fc a\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131lan bir ara\u00e7 ve \u0130ran\u2019da karaborsada sat\u0131l\u0131yor. Fiyatlar ise patlam\u0131\u015f durumda. \u0130nsan Haklar\u0131 Aktivistleri (HRA) ve \u0130ran Ticaret Odas\u0131\u2019na g\u00f6re, son iki ayda internet kesintisinden kaynaklanan ekonomik kay\u0131p yakla\u015f\u0131k 1,8 milyar dolar\u0131 buldu.<\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong>\u201cInternet Pro\u201d Ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 Kimlere Veriliyor?<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\">\u201cInternet Pro\u201d program\u0131 bu y\u0131l \u015eubat ay\u0131nda, Ocak ay\u0131ndaki \u00fclke \u00e7ap\u0131ndaki protestolar s\u0131ras\u0131nda i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u015fikayetleri \u00fczerine Mobil \u0130leti\u015fim \u015eirketi (MCI) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ba\u015flat\u0131ld\u0131. MCI, \u0130ran Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131\u2019na (IRGC) yak\u0131n bir konsorsiyum taraf\u0131ndan y\u00f6netiliyor. Sistem, ba\u011flant\u0131 kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve uluslararas\u0131 sitelere daha az k\u0131s\u0131tl\u0131 eri\u015fim sunuyor. Temelde eskiden herkese a\u00e7\u0131k olan internet eri\u015fimini \u015fimdi sadece \u201c\u015fansl\u0131 az\u0131nl\u0131\u011fa\u201d veriyor. Kullan\u0131c\u0131lar i\u015f, akademik veya bilimsel rol sahibi olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak zorunda.<\/p>\n<p dir=\"auto\">Ba\u011f\u0131ms\u0131z yay\u0131n Khabar Online\u2019a g\u00f6re bu uygulama, \u0130ran toplumunu iki s\u0131n\u0131fa ay\u0131r\u0131yor: \u201cDijital elit\u201d (h\u0131zl\u0131 ve filtresiz eri\u015fim) ile \u201cdijital tebaa\u201d (a\u011f\u0131r filtreleme, d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131z ve pahal\u0131 VPN ekonomisi i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalanlar). Avukat Mohammad-Hamid Shahrivar, Shargh gazetesine verdi\u011fi deme\u00e7te \u201cAs\u0131l mesele art\u0131k sadece filtreleme veya kesinti de\u011fil; internete eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n yeniden tan\u0131mlanmas\u0131d\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong>Rejim \u0130\u00e7inde Bile B\u00f6l\u00fcnme<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\">Internet Pro tart\u0131\u015fmas\u0131, rejim i\u00e7inde de derin bir b\u00f6l\u00fcnmeye yol a\u00e7t\u0131. Program, \u015eubat ay\u0131nda Y\u00fcksek Ulusal G\u00fcvenlik Konseyi taraf\u0131ndan onayland\u0131. Ancak Cumhurba\u015fkan\u0131 Mesud Peze\u015fkiyan liderli\u011findeki h\u00fck\u00fcmet, kademeli internet eri\u015fimine kar\u015f\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Peze\u015fkiyan\u2019\u0131n ofisi, k\u00fcresel internete eri\u015fim k\u0131s\u0131tlamas\u0131n\u0131n \u201cadil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d ve h\u00fck\u00fcmet birimlerinin bu sistemi gerek\u00e7elendiremedi\u011fini belirtti.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-404\" src=\"http:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gettyimages-2274094126.webp\" alt=\"\" width=\"1430\" height=\"953\" srcset=\"https:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gettyimages-2274094126.webp 860w, https:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gettyimages-2274094126-300x200.webp 300w, https:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/gettyimages-2274094126-768x512.webp 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1430px) 100vw, 1430px\" \/><\/p>\n<p dir=\"auto\">\u0130leti\u015fim Bakan\u0131 Sattar Hashemi, \u201cY\u00fcksek kaliteli internet eri\u015fimi her \u0130ranl\u0131n\u0131n hakk\u0131d\u0131r. Kademeli internet veya \u2018beyaz liste\u2019 sistemi ge\u00e7erli de\u011fildir\u201d dedi. Bakanl\u0131\u011f\u0131n \u00fcst d\u00fczey bir dan\u0131\u015fman\u0131 ise Internet Pro\u2019nun kriz d\u00f6nemlerinde i\u015fletmelerin hizmet s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak \u201c\u015fimdi k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yledi.<\/p>\n<p dir=\"auto\">\u00d6te yandan daha sert tutumlu yetkililer, \u00f6zellikle siber uzay kontrol\u00fcnden sorumlu Mohammad Amin Aghamiri bu politikay\u0131 destekliyor. Aghamiri, 2023\u2019te \u0130ran\u2019daki protestolardaki insan haklar\u0131 ihlalleri nedeniyle ABD ve \u0130ngiltere taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131mlara maruz kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p dir=\"auto\"><strong>Halk\u0131n \u00d6fkesi ve Ele\u015ftiriler<\/strong><\/p>\n<p dir=\"auto\">Baz\u0131 i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctleri, \u00f6rne\u011fin \u0130ran\u2019\u0131n 300 bin \u00fcyeli hem\u015fireler sendikas\u0131 ve \u00e7e\u015fitli avukat gruplar\u0131, Internet Pro\u2019yu \u201cs\u0131radan i\u015f\u00e7ilere kar\u015f\u0131 dayan\u0131\u015fma\u201d g\u00f6stererek reddetti. \u0130ran Psikiyatri Derne\u011fi de \u201cE\u015fitsiz internet eri\u015fimi, psikolojik stres, d\u0131\u015flanm\u0131\u015fl\u0131k hissi ve kamu g\u00fcveninin azalmas\u0131na yol a\u00e7abilir\u201d uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p dir=\"auto\">Yetkililer savunmaya ge\u00e7erek \u201cge\u00e7ici k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n kritik altyap\u0131ya y\u00f6nelik siber sald\u0131r\u0131lar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in\u201d oldu\u011funu iddia ediyor. Ancak kamuoyunda bu a\u00e7\u0131klamalar ikna edici bulunmuyor. Karaborsada Internet Pro SIM kartlar\u0131n\u0131n sat\u0131lmas\u0131 ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 kesimin bu eri\u015fimi ticari kazanca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi, \u00f6fkeyi daha da k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-405\" src=\"http:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-11-133507.png\" alt=\"\" width=\"1258\" height=\"830\" srcset=\"https:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-11-133507.png 644w, https:\/\/newcarsz.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-11-133507-300x198.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 1258px) 100vw, 1258px\" \/><\/p>\n<p dir=\"auto\">Yarg\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Gholamhossein Mohseni Ejei, \u201cNiteliksiz ki\u015filerin veya f\u0131rsat\u00e7\u0131lar\u0131n bu platformu mali s\u00f6m\u00fcr\u00fc i\u00e7in kullanmas\u0131 kabul edilemez\u201d diyerek savc\u0131lara \u201cayr\u0131mc\u0131 ve yolsuz\u201d eri\u015fimle m\u00fccadele talimat\u0131 verdi.<\/p>\n<p dir=\"auto\">Reformist kesimler ise bu konunun halk deste\u011fi alabilecek nadir konulardan biri oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyor. \u0130ran Reform Cephesi, \u201cBu ayr\u0131mc\u0131 yakla\u015f\u0131m, VPN karaborsas\u0131n\u0131 besliyor ve halk\u0131n zorlu\u011funu s\u00f6m\u00fcrerek adaletsizlik duygusunu daha da art\u0131r\u0131yor\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n<p dir=\"auto\">\u0130ran rejimi, ABD ve \u0130srail\u2019e kar\u015f\u0131 \u201cbirlik\u201d g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, kimin ne kadar internet eri\u015fimine sahip olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 toplumun geni\u015f kesimlerinde derin bir u\u00e7urum yarat\u0131yor. Bu dijital ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, rejimin me\u015fruiyetini sarsan yeni bir \u00e7atlak olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n<p dir=\"auto\">\u0130ran\u2019da internet art\u0131k sadece bir ileti\u015fim arac\u0131 de\u011fil; rejimin kontrol, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve iktidar m\u00fccadelesinin yeni bir cephesi haline gelmi\u015f durumda. Halk\u0131n \u00f6fkesi artarken, rejim i\u00e7indeki b\u00f6l\u00fcnme de giderek daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale geliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ran\u2019da \u0130ki Katmanl\u0131 \u0130nternet Skandal\u0131: Halk Karartmada \u00c7aresiz Kal\u0131rken, Ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 Kesim Serbest Geziyor \u0130ran\u2019da internet karartmas\u0131 iki aydan fazla s\u00fcredir devam ediyor ve bu, \u00fclkenin kay\u0131tlara ge\u00e7en en uzun kesintisi. Milyonlarca \u0130ranl\u0131, ge\u00e7imini internet \u00fczerinden sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu karartma y\u0131k\u0131c\u0131 bir etki yaratt\u0131. Ancak baz\u0131 ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 kesimler \u201cInternet Pro\u201d ad\u0131 verilen \u00f6zel bir sistem sayesinde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":404,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-403","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=403"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":407,"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/403\/revisions\/407"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newcarsz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}